slideshow_14.jpg

Kankerpreventie

Preventieve diergeneeskunde is één van de belangrijkste pijlers van de hedendaagse veterinaire beroepsuitoefening. Dit strekt zich uit naar alle takken van de diergeneeskunde: uitgebreid algemeen onderzoek voorafgaande aan een enting om aldus in een vroeg stadium problemen op te kunnen sporen, goede voorlichting geven over parasieten bestrijding, zoals wormen en vlooien. Zorgvuldige voedingsadviezen en enten op maat.

Wij zullen als veterinair team ook een steeds belangrijker rol gaan spelen in de preventie van kanker. Door een beter inzicht in de processen die een rol spelen in de carcinogenese, zullen vaker preventieve adviezen kunnen worden gegeven.

Melkklierkanker bij hond en kat
Een voorbeeld is de carcinogene beïnvloeding van melkkliercellen bij hond en kat door endogene (eigen) en exogene (toegediende) progestativa (hormonen). Met in gedachten de huidige inzichten in het ontstaan van mammatumoren, vinden wij het ethisch onjuist om een eigenaar van een hond of kat, die vraag om een behandeling ter voorkoming van loopsheid of krolsheid, niet nadrukkelijk te wijzen op de risico’s die daaraan verbonden zijn. Wij hebben met het door ons gevoerde beleid het aantal anti loopsheids injecties in onze praktijk tot nagenoeg nul gereduceerd. Melkklierkanker is één van de meest voorkomende vormen van kanker bij de niet gecastreerde teef of poes. De medische benaming is mammatumor. Bij de teef die niet is gecastreerd, ontstaan op oudere leeftijd zeer vaak tumoren in de melkklieren. Inmiddels is bekend dat deze gezwellen worden veroorzaakt door rechtstreekse beïnvloeding van het DNA (het genetisch materiaal) in de melkkliercellen, door het hormoon progesteron. Dit hormoon wordt in de eierstokken geproduceerd tijdens het tweede deel van de loopsheid en de hierop volgende 2 maanden. Deze laatste periode wordt ook wel de schijnzwangerschap genoemd.

De melkkliercellen produceren groeihormoon onder invloed van progesteron. Groeihormoon wordt normaal alleen tijdens de groeifase van mens en dier in een verhoogd gehalte in het hersenaanhangsel, de hypofyse, aangemaakt. Het ‘melkklier groeihormoon’ zorgt voor een toegenomen celdeling van melkkliercellen, met als gevolg de ontwikkeling van melkklierkanker. De progesteron invloed begint dus al aansluitend op de eerste loopsheid. Bij de teef kunnen zowel goedaardige als kwaadaardige gezwellen ontstaan, waarbij de goedaardige vaker voorkomen. Sommige kwaadaardige tumoren ontwikkelen zich echter zo snel, dat chirurgische verwijdering bijna altijd te laat is.

In injecties om de loopsheid tegen te gaan zit een op progesteron lijkend hormoon. Dit hormoon zal dezelfde werking op de melkkliercellen hebben als het natuurlijke progesteron. Doordat deze injecties enkele malen per jaar worden gegeven, zal er constant een hoog gehalte aan “progesteron” in het lichaam aanwezig zijn. Het gevolg is dan ook, dat er door anti loopsheids injecties op jongere leeftijd al melkkliertumoren kunnen ontstaan.

Als een teef eenmaal melkkliertumoren heeft, moet er vaak een grote operatie plaatsvinden. Na chirurgische verwijdering van melkkliertumoren dient hiervan histologisch onderzoek plaats te vinden in een gespecialiseerd laboratorium. Bij verdenking op uitzaaiingen, zal de behandeling succesvoller kunnen verlopen, als zo spoedig mogelijk na de operatie wordt begonnen met chemotherapie en/of bestraling.

Naast het veroorzaken van kanker in de melkklieren, is progesteron bij de teef ook verantwoordelijk voor het krijgen van suikerziekte en veranderingen aan het baarmoederslijmvlies, die vaak op oudere leeftijd leiden tot een baarmoederontsteking.

Bij de poes ontstaat melkklierkanker met name door het gebruik van de poezenpil, waarin ook progesteron zit. De tumoren die in de melkklieren ontstaan, zijn bij de poes in de meeste gevallen kwaadaardig en soms al uitgezaaid als ze worden ontdekt. Toch kan vaak nog een lange overleving volgen op chirurgische verwijdering, gevolgd door chemotherapie.

Net als bij de teef, kunnen alle op progesteron lijkende hormonen, suikerziekte en een baarmoederontsteking veroorzaken.

Baarmoederkanker bij het konijn
Baarmoederkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij het konijn. Of een voedster wel of niet heeft geworpen speelt geen rol. Leeftijd is de bepalende factor voor het krijgen van deze vorm van kanker en 50 – 80% van de voedsters ouder dan 4 jaar kan er uiteindelijk mee te maken krijgen. Rasverschillen lijken ook van belang, maar veel is hier nog niet over bekend. Bij toename van de leeftijd treden er langzaam voortschrijdende veranderingen op in het slijmvlies van de baarmoeder, onder andere een afname van de hoeveelheid cellen en een toename van bindweefsel.

Het gezwel dat ontstaat heet adenocarcinoma en groeit erg langzaam. Vrij vroeg in de ontwikkeling kan de kanker zich uitbreiden in de baarmoederwand en de directe omgeving van de baarmoeder. Uitzaaiingen naar andere plaatsen in het lichaam, zoals naar de lever en de longen kunnen 1 –2 jaar op zich laten wachten.

De eerste verschijnselen zijn vaak: bloed bij de urine op het einde van de plas en bloederige vaginale uitvloeiing. Bij uitbreiding van de ziekte worden de voedsters suf, hebben een verminderde eetlust, vertonen een sterke vermagering en zijn benauwd. Meestal wordt de diagnose gesteld doordat er een onregelmatig vergrote baarmoeder in de buik is te voelen. Verder onderzoek bij deze bevindingen kan dan bestaan uit het maken van röntgenfoto’s van buik- en borstholte of een echo-onderzoek van de buik.

In een vroeg stadium van de ziekte zal het chirurgisch verwijderen van de aangetaste baarmoeder veelal genezend zijn. Chemotherapie voor deze vorm van kanker bestaat niet. Als preventieve maatregel adviseren wij een ovariohysterectomie (verwijderen van baarmoeder en eierstokken) ter voorkoming van het ontstaan van kanker.

Plaveiselcelcarcinoom van witte oorranden bij de kat
Bij katten met witte oorschelpen komt kanker voor van de oorranden. Deze vorm van kanker heet plaveiselcelcarcinoom en ontstaat onder invloed van de ultraviolette stralen uit zonlicht. Aangetaste oorranden vertonen geen abnormale zwellingen zoals bij de meeste vormen van kanker het geval is, maar juist een soort zweren. De oorranden zijn rood,  wat verdikt en onregelmatig van vorm. De enige behandelingsmogelijkheid is volledige amputatie van de aangetaste oorschelp.

Wij adviseren om bij katten die buiten lopen tijdens zonnig weer, de witte delen van de oorschelpen preventief in te smeren met een zonnebrandcrème met hoge beschermingsfactor. Tevens is het aan te raden om deze dieren tussen 12.00 en 16.00 uur binnen te houden.

Plaveiselcelcarcinoom onder de tong bij een kat
Zie hiervoor het uitgebreide stuk onder Dieren Info, Kat, Plaveiselcelcarcinoom.

Conclusie
Wij leven in het tijdperk van snelle vooruitgang binnen de mogelijkheden van diagnostiek en behandeling van kanker bij gezelschapsdieren. Deze toename in kennis heeft als gevolg een sterk verbeterde kwaliteit van leven, een toename van de ziektevrije periode en een toename van de overlevingstijd en overlevingskans van de kankerpatiënt. Het is belangrijk dat de toepassing van deze kennis vanuit deskundige centra, zoals die verenigd zijn in de SDK (www.kankerbijdieren.nl) ten goede komt aan gezelschapsdieren lijdend aan kanker, maar tevens dat de practici in het algemeen genuanceerder gaan denken over deze ziekte. Dit laatste zou in kunnen houden dat minder snel tot euthanasie wordt overgegaan en zorgvuldiger wordt nagedacht alvorens het mes in de kankerpatiënt te zetten. Het is ook heel belangrijk om vanuit de kankercentra in Nederland en België kennis te verspreiden (zie doelstellingen SDK op genoemde website). Ook dit zal weer bijdragen aan de beste zorg voor dieren met kanker.

De Boog 74
1741 MT Schagen
T:  0224 - 218 997
E: info@dkzuiderkaag.nl